ཡར་ཀླུང་གཙང་བོ།
དྲ་ཚིགས་དོ་དམ་པས།
འབྱུང་ཁུངས། སྤེལ་མཁན། སྤེལ་དུས།2016-10-27

ངོ་སྤྲོད་ཉིང་བསྡུས།

        ཡར་ཀླུང་གཙང་བོ་ནི་ཁ་འབབ་ཆུ་བོ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། འཛམ་གླིང་གི་ཆུ་ཆེན་ཨང་བཞི་བ་རེད།  སྟོད་མངའ་རིས་གངས་མཚོའི་ཤར་ཕྱོགས་བྱེ་མ་གཡུང་དྲུང་གི་ཕུ་ཨབ་སྲིའི་རྒྱབ་ཀྱི་བྲག་རྟ་མཆོག་འདྲ་བའི་ཁ་ནས་འབབ་ཅིང་། བོད་ལྗོངས་གཞིས་རྩེ་ས་ཁུལ་འབྲོང་བ་རྫོང་དང་མངའ་རིས་ས་ཁུལ་སྤུ་ཧྲེང་རྫོང་གི་བར་དུ་གནས་ཡོད་པ་རེད། སྤྱིའི་རིང་ཚད་ལ་སྤྱི་ལེ ༣༣༥༠ ཡོད་ཅིང་རྒྱ་གར་སོགས་ཡུལ་གྲུ་མང་དུ་བརྒྱུད་མཐར་བྷང་ག་ལ་མཚོ་ཁུག་ཏུ་འབབ་ཀྱིན་ཡོད།



ཡར་ཀླུང་གཙང་བོ། ༼雅鲁藏布江༽


      འདི་ནི་བོད་ལྗོངས་སུ་ཡོད་དེ། ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱང་རྒྱུད་འབྲོང་བ་རྫོང་ཁོངས་བྱེ་མ་གཡུང་དྲུང་ཞེས་པའི་གངས་རི་ལས་འབབ་ལ། རྒྱ་གར་བརྒྱུད་དེ་ཆུ་བོ་གངྒར་འདྲེས། སྤྱིའི་རིང་ཚད་ལ་སྤྱི་ལེ ༣༣༥༠ ཡོད་ལ། བོད་ཡུལ་དུ་སྤྱི་ལེ ༢༠༩༡ ཡོད། ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་དུ་ཡར་ཆབ་གཙང་བོ་ཞེས་འཁོད་ལ། ལེགས་རྩེའི་རྒྱུད་དུ་རྟ་མཆོག་ཁ་འབབ་དང་ལྷོ་ཁུལ་དུ་མྱང་ཆུ། ལྷ་རྩེ་ནུབ་རྒྱུད་དུ་ཡང་བསྐྱར་རྟ་མཆོག་ཁ་འབབ། ཆུ་ཤུལ་ཁུལ་ནས་བཟུང་ཡར་ཀླུང་གཙང་བོ་རུ་འབོད། རྒྱ་གར་དུ་པི་ལ་མ་ཕུ་ཐ་ཆུ་བོ(布拉马普特拉河)ཟེར་ལ། འཛམ་གླིང་གི་ཆུ་ཆེན་ཨང་བཞི་བ་རེད།༼བོད་སྤྱི་བཤད་ལས་བཏུས།༽


ལྷོ་ཁུལ་མྱང་ཆུ། 

      ཡར་ཀླུང་གཙང་བོ་ནི་ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱང་རྒྱུད་འབྲོང་བ་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་བྱེ་མ་གཡུང་དྲུང་ཞེས་པའི་གངས་རི་ལས་བབས་ཏེ་བོད་ཀྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་བརྒྱུད་ནས་ཤར་དུ་བབས་རྗེས་སྨན་གླིང་ཕད་ཆུས་ཁུལ་ནས་ཁ་བྱང་ཤར་ངོས་སུ་ཕྱོགས་ཏེ་བཞུར་ཞིང་རི་བོ་གནམ་ལྕགས་འབར་བར་སྐོར་བ་རྟ་རྨིག་འདྲ་བ་ཞིག་བརྒྱབ་རྗེས་སླར་ཡང་ལྷོ་ནུབ་ཁུལ་གྱི་གཅོང་རོང་ཟབ་མོ་འགྲིམས་ནས་མཐར་རྒྱ་གར་དང་བྷང་ག་ལ་སོགས་བརྒྱུད་ནས་བྷང་ག་ལ་མཚོ་ཁུག་ཏུ་འབབ་ཀྱིན་ཡོད། ཡར་ཀླུང་གཙང་བོ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ནང་ཁུལ་གྱི་བཞུར་རྒྱུན་རིང་ཚད་ལ་སྤྱི་ལེ ༡༩༤༠ དང་འབབ་ཡུལ་གྱི་ས་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི ༢༤.༦ དང་། སྤྱིའི་བཞུར་རྒྱུན་ལ་སྤྱི་ལེ ༢༨༤༠ དང་སྤྱིའི་འབབ་ཡུལ་གྱི་ས་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི ༩༣.༥ ལྷག་ཡོད་པ་ཡིན།༼བོད་ཀྱི་སློབ་འབྲིང་དྲ་བ་ལས་བཏུས།༽

 

ཁ་འབབ་ཆུ་བོ་བཞི།

      ཁ་འབབ་བཞི་ནི་སེང་གེ་ཁ་འབབ། གླང་ཆེན་ཁ་འབབ། རྨ་བྱ་ཁ་འབབ། རྟ་མཆོག་ཁ་འབབ། དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ལས། ཡར་ཀླུང་གཙང་བོའི་ཆུ་མགོ་རྟ་མཆོག་ཁ་འབབ། ཆུ་བོ་གངྒ་གཱའི་ཆུ་མགོ་རྨ་བྱ་ཁ་འབབ། ཆུ་བོ་སིན་དྷུའི་ཆུ་མགོ་གླང་ཆེན་ཁ་འབབ། ཆུ་བོ་སི་ཏའི་ཆུ་མགོ་སེང་གེ་ཁ་འབབ་བོ། འདི་ལ་བོད་ཡིག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་མང་པོ་ཞིག་ཏུ་གངས་རི་ཏི་སེའི་ཕྱོགས་བཞི་ནས་འབབ་པའི་ཆུ་བོ་བཞི་ཞེས་དང༌། འགའ་ཞིག་མཚོ་མ་དྲོས་པའམ་མཚོ་མ་ཕམ་གྱི་ཕྱོགས་བའི་ནས་འབབ་པའི་ཆུ་བོ་བཞི་ཞེས་གསུང་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཡོད་ཀྱང༌། དོན་སྙིང་ཆུ་བོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆུ་མགོའི་རི་དེ་དག་སྲོག་ཆགས་བཞིའི་ཁ་འདྲ་བ་ནས་འབབས་ཚུལ་སྐོར་གཤམ་དུ་ཆུ་བོ་བཞི་སོ་སོའི་མིང་གི་ཐད་ཀར་འགྲེལ་བཤད་བྲིས་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས། དྲི་བ་དྲིས་ལན་ལས་བཏུས། ༡ སེང་གེ་ཁ་འབབ། སི་ཏ། འདི་ལ་ལེགས་སྦྱར་སྐད་དུ༼སི་ཏ༽ཟེར་ལ། བོད་ལྗོངས་མངའ་རིས་ཁུལ་དུ་ཡོད། ཆུ་བོ་འདི་ནི་གངས་ཏེ་སི་དང་མཚོ་མ་ཕམ་གཉིས་ཀྱི་བྱང་ནས་ཀ་ཤི་སྨར་དང་པ་ཀི་སི་ཐན་བརྒྱུད་དེ་ཧིན་རྡུ་རྒྱ་མཚོར་འབབ་ལ། སྤྱིའི་རིང་ཚད་ལ་སྤྱི་ལེ ༢༩༠༠ ནས ༣༢༠༠ ཙམ་ཡོད། བོད་ཡུལ་གྱི་བཞུར་རྒྱུན་གྱི་རིང་ཚད་ལ་སྤྱི་ལེ ༤༡༩ ཡོད་ལ། རྒྱ་གར་དུ་སླེབས་པ་ན༼རྒྱ་གར་ཆུ་བོ﹙印度河 Indus River﹚༽རུ་འབོད།
      ༢  གླང་ཆེན་ཁ་འབབ། (信度河)༣ རྨ་བྱ་ཁ་འབབ། གངྒཱ། (恒河)༤ རྟ་མཆོག་ཁ་འབབ། ཡར་ཀླུང་གཙང་བོ། འདི་ནི་བོད་ལྗོངས་སུ་ཡོད་དེ། ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྱང་རྒྱུད་འབྲོང་བ་རྫོང་ཁོངས་བྱེ་མ་གཡུང་དྲུང་ཞེས་པའི་གངས་རི་ལས་འབབ་ལ། རྒྱ་གར་བརྒྱུད་དེ་ཆུ་བོ་གངྒར་འདྲེས། སྤྱིའི་རིང་ཚད་ལ་སྤྱི་ལེ ༣༣༥༠ ཡོད་ལ། བོད་ཡུལ་དུ་སྤྱི་ལེ ༢༠༩༡ ཡོད། ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་དུ༼ཡར་ཆབ་གཙང་བོ༽ཞེས་འཁོད་ལ། ལེགས་རྩེའི་རྒྱུད་དུ༼རྟ་མཆོག་ཁ་འབབ༽དང་ལྷོ་ཁུལ་དུ༼མྱང་ཆུ།༽ལྷ་རྩེ་ནུབ་རྒྱུད་དུ་ཡང་བསྐྱར༼རྟ་མཆོག་ཁ་འབབ།༽ ཆུ་ཤུལ་ཁུལ་ནས་བཟུང༼ཡར་ཀླུང་གཙང་བོ༽རུ་འབོད། རྒྱ་གར་དུ༼པི་ལ་མ་ཕུ་ཐ་ཆུ་བོ﹙布拉马普得拉河Brahmaputra River﹚༽ཟེར་ལ། འཛམ་གླིང་གི་ཆུ་ཆེན་ཨང་བཞི་བ་རེད། ༼དྲ་རྒྱ་ལས་བཏུས།༽


ཡར་ཀླུངས་གཙང་བོ།

      དེའི་སྟོད་རྒྱུད་ལ་རྟ་མཆོག་ཁ་འབབ་ཟེར། དེ་ནས་གཙང་གི་ས་ཆ་བརྒྱུད་ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ་ཁོངས་སྣེ་གདོང་རྫོང་གི་ཡར་ཀླུངས་ཡུལ་དུ་འབབ་སྐབས་ཡར་ཀླུངས་གཙང་བོ་ཟེར། དེ་ནས་མུ་མཐུད་ཀྱིས་ཤར་ཕྱོགས་སུ་བབས་ཏེ་ཀོང་པོ་ཉིང་ཁྲི་ས་ཁུལ་ཁོངས་མེ་ཏོག་རྫོང་གི་ཉེ་འདབས་ནས་ཁ་ལྷོ་ཕྱོགས་ལ་གཏད་ནས་ཧིན་རྡུ་དང༌། བྷང་ག་ལ་བརྒྱུད་ཧིན་རྡུ་རྒྱ་མཚོར་འབབ་གྱིན་ཡོད། གཙང་བོ་འདིའི་རྒྱུད་ཀྱི་བོད་ཡུལ་ས་ཁུལ་ཁག་ལ་ཐོན་ཁུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་གནམ་གཤིས་ཡག་པོ་ཡོད་པས། བོད་ཀྱི་མི་རིགས་ཐོག་མར་ས་ཁུལ་དེ་ནས་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བ་དང༌། གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནས་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་བར་གྱི་སྲིད་དོན་ལྟེ་གནས་ཤིག་རེད།༼བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ལས་བཏུས།༽


རྟ་མཆོག་ཁ་འབབ།

      ཆུ་བོ་འདི་ནི་ཧི་མ་ལའི་བྱང་རྒྱུད་འབྲོང་བ་རྫོང་ཁོངས་བྱེ་མ་གཡུང་དྲུང་ཞེས་པའི་གངས་རི་ལས་འབབ་ཅིང་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆའི་ནང་སྤྱིར་ཡར་ཆབ་གཅང་བོ་ཞེས་འཁོད་ལ་སྒོས་སུ་ལེགས་རྩེའི་རྒྱུད་དུ་རྟ་མཆོག་ཁ་འབབ་གཙང་བོ་ཞེས་འབོད་པ་དང་། ལྷ་རྩེ་ཁུལ་དུ་མྱང་ཆུ། ལྷ་རྩེའི་ནུབ་རྒྱུད་དུ་ཡང་རྟ་མཆོག་ཁ་འབབ་ཅེས་རྟ་ཕོའི་ཁ་འདྲ་བའི་རི་ཁོག་ནས་འབབ་པ་འབྲེལ་བ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་མིང་འབོད་བྱེད་པ། ཆུ་ཤུལ་ཁུལ་ནས་བཟུང་ཡར་ཀླུང་གཙང་བོ་ཞེས་འབོད་པ་ཡུལ་མིང་ཆུ་རུ་ཐོགས་པ་བཅས་ཕྱིས་སུ་ཡོངས་ཁྱབ་ལ་ཡར་ཀླུང་གཙང་བོ་ཞེས་འབོད། ཡར་ཀླུང་གཙང་བོ་ནི་གཡུ་འབྲུག་སྔོན་མོ་འཕྱོ་བ་བཞིན་བོད་ཀྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་བརྒྱུད་ནས་ཤར་ལ་བརྒྱུགས་ཐོག་སྨན་གླིང་ཕད་ཆུས་ཁུལ་ནས་ཁ་བྱང་ཤར་ངོས་སུ་ཕྱོགས་ཏེ་བཞུར་ཞིང་རི་བོ་གནམ་ལྕགས་འབར་བར་སྐོར་བ་རྟ་རྨིག་གཟུགས་ཤིག་བརྒྱབ་རྗེས་སླར་ཡང་ལྷོ་ནུབ་ཁུལ་གྱི་གཅོང་རོང་ཟབ་མོ་འགྲིམས་ནས་མཐར་གློ་ཡུལ་བརྒྱུད་རྒྱ་གར་དུ་འབབ་པས་གཙང་བོ་ཕུ་ལ་མ་བོ་ཐེ་ལ(布拉马普特拉河)ཟེར། དེ་ནས་བྷང་ལ་བརྒྱུད་བྷང་ལ་མཚོ་ཁུག་ཏུ་འགྲིལ། ཡར་ཀླུང་གཙང་བོའི་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་རིང་ཚད་སྤྱི་ལེ ༢༩༠༠ ཡོད་པ་ནས་རང་རྒྱལ་གྱི་མངའ་ཁོངས་ནང་ཚད་དུ་སྤྱི་ལེ ༡༧༨༧ ཡོད་པ་དང་། བཞུར་ཡུལ་གྱི་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི ༩༣.༥ ཡོད་པ་ནས་རང་རྒྱལ་མངའ་ཁོངས་སུ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི ༢༤.༡༦ ཟིན་པ། གཙང་བོའི་རྒྱུད་ཀྱི་སའི་ཆ་སྙོམས་མཐོ་ཚད་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་བརྩིས་སྤྱི་ཁྲེ་སུམ་སྟོང་ཡན་ཟིན་ཡོད། ཡར་ཀླུང་གཙང་བོ་ནི་རང་རྒྱལ་གྱི་གཙང་ཆེན་ཁག་གི་ཁྲོད་ནས་རིང་ཚད་ཨང་རིམ་ལྔ་བར་སླེབས་ཤིང་གཙང་རྒྱུད་ཀྱི་ས་རྒྱ་ཆེ་ཆུང་ཨང་དྲུག་པ་ཟིན་ལ་གཙང་ཆུའི་རྒྱུག་འབོར་ཨང་རིམ་གསུམ་པར་སླེབས་པ། གཙང་ཆུའི་ནུས་པ་ཆེ་ཆུང་ཨང་གཉིས་པ་ཟིན་ཐུབ་པ་བཅས་ཡིན། གཙང་བོ་འདིའི་གཡས་གཡོན་དུ་གཙང་ལག་མང་བོ་ཡོད་པ་སྟེ། ཆུ་གསོག་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་ཁྲི་ཚོ་བརྒལ་བའི་རྡོ་གཞུང་གཙང་བོ་དང་། མྱང་ཆུ། སྐྱིད་ཆུ། ཉང་ཆུ། ཡར་ལུང་གཙང་བོ་བཅས་ཡོད། ཡར་ཀླུང་གཙང་བོའི་བཞུར་རྒྱུད་དུ་མི་གྲངས་བརྒྱད་འབུམ་བདུན་ཁྲིར་ཉེ་ཞིང་ས་ཞིང་སོན་ཁལ་ས་ཡ་གཉིས་དང་སུམ་འབུམ་ལྷག་ཙམ་ཡོད་པས་གཙང་བོ་དེའི་རྒྱུད་ཀྱི་ས་ཁང་མི་གསུམ་གྱིས་བོད་ཡོངས་ཀྱི་ཕྱེད་ཙམ་ཟིན། དེ་བཞིན་ལྷ་ས་དང་གཞི་རྩེ། རྒྱལ་རྩེ། རྩེད་ཐང་ཉིང་ཁྲི་སོགས་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་ཆེ་གྲས་རྣམས་ཀྱང་གཙང་བོ་འདིའི་གཞུང་དུ་ཆགས་ཡོད་པས་གཙང་བོ་འདི་བོད་ཀྱི་ཆུ་ཆེན་དང་བོར་གྲགས། གཞན་ཡང་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་མངའ་རིས་ཁུལ་ནས་བརྒྱུགས་པའི་ཕྱི་འབབ་ཆུ་བོ་གླང་ཆེན་ཁ་འབབ་དང་སེང་གེ་ཁ་འབབ་གཉིས་ཀྱང་རྒྱ་གར་གཙང་བོའི་སྟོད་རྒྱུད་དུ་འཁེལ་ཡོད།༼དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ལས་བཏུས།༽

 

ཡར་ཆབ་གཙང་བོ།

      ཡར་ཀླུང་གཙང་བོ་ནི་རང་རྒྱལ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ན་བཞུར་བཞིན་ཡོད་པའི་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད། འཛམ་གླིང་གི་ཆེས་མཐོ་ས་ན་བཞུར་བཞིན་ཡོད་པའི་ཆུ་ཆེན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། ཆུ་བོ་འདི་ནི་ཧི་མ་ལའི་བྱང་རྒྱུད་དེ་འབྲོང་བ་རྫོང་གི་བྱེ་མ་གཡུང་དྲུང་ཞེས་པའི་གངས་རི་ལས་བྱུང་ཞིང་། ཆུ་མགོ་དབྱིབས་རྟ་མཆོག་ལྟ་བུའི་བྲག་གསེབ་ལས་བརྡོལ་བས་ན་རྟ་མཆོག་ཁ་འབབ་ཅེས་འབོད་པ་རེད། ཆུ་བོ་ཤར་དུ་ཁ་གཏད་དེ་གཙང་ཕྱོགས་སུ་རྒྱུ་སྐབས་མིང་ལ་གཙང་བོ་ཟེར་བ་དང་། དེ་ནས་ལྷོ་ཁའི་སྣེ་གདོང་རྫོང་གི་ཡར་ཀླུང་ཆུ་བོ་དང་འདྲེས་རྗེས་མིང་ལ་ཡར་ཀླུང་གཙང་བོ་ཞེས་འབོད་པ་ཡིན། ཡར་ཀླུང་གཙང་བོར་མྱང་ཆུ་དང་སྐྱིད་ཆུ་སོགས་ཆུ་ལག་མང་བོ་འདྲེས་ཏེ་ཤར་ཕྱོགས་ཉང་ཁྲིའི་མེ་ཏོག་རྫོང་དུ་བསླེབས་རྗེས་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་དཀྱོགས་ཏེ་རྒྱ་གར་དུ་འབབ་པ་དང་། བྷང་ག་ལའི་རྒྱལ་ཁོངས་རྒྱུ་དུས་མིང་ལ་པུ་ལ་མ་བོ་ཐེ་ལ་གཙང་བོ་ཞེས་འབོདཅིང་། མཐར་ཧུན་རྡུ་རྒྱ་མཚོར་འབབ་བཞིན་ཡོད། ཡར་ཀླུང་གཙང་བོའི་སྤྱི་རིང་ཚད་ལ་སྤྱི་ལེ ༡༩༠༠ དང་། བཞུར་ཡུལ་གྱི་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི་ ༩༣.༥ ཡོད། གྲམ་མཐིལ་གྱི་མཐོ་ཚད་ནི་ཆ་སྙོམས་བྱས་ནས་མཚོ་ངོས་ལས་སྨི ༣༠༠༠ ཡན་ཡིན། ཡར་ཀླུང་གཙང་བོ་བོད་ལྗོངས་སུ་བཞུར་བའི་རིང་ཚད་ནི་སྤྱི་ལེ ༡༧༨༧ དང་། བཞུར་ཡུལ་གྱི་རྒྱ་ཁྱོན་ནི་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི ༢༤.༡༦ ཡིན་པར་མ་ཟད། གྲམ་མཐིལ་གྱི་མཐོ་ཚད་ལ་མཚོ་ངོས་ལས་སྨི ༤༥༠༠ ཡོད་པས། འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་ཆེས་མཐོ་བའི་གཙང་བོ་ཞིག་ཡིན། ཡར་ཀླུང་གཙང་བོ་ནི་ལྷ་ས་དང་། གཞིས་རྩེ། རྒྱལ་རྩེ། རྩེད་ཐང་། ཉང་ཁྲི། སོགས་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་གྲོང་རྡལ་གཙོ་ཤོས་དག་བརྒྱུད་ནས་བཞུར་བཞིན་ཡོད། གཙང་བོ་འདིའི་འགྲམ་རྒྱུད་ན་ཁོད་ཆུང་བའི་གཤོངས་ས་དང་བདེ་ཐང་ཡོད་པས། ཞིང་ལས་དར་སྤེལ་གཏོང་བར་ཧ་ཅང་འཚམ། ༼ཤེས་བྱ་དྲི་བརྒྱ་བ་ལས་བཏུས། ༽


གཙང་བོ་དང་ཁྲུང་ཁྲུང་།

      ལོ་ཤས་རིང་། བོད་ལྗོངས་ཀྱིས་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་བར་བརྟེན། བོད་ལྗོངས་ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ་ཡར་ཀླུང་གཙང་བོའི་བར་རྒྱུད་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོབ་ཁུལ་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རིམ་པ་དང་པོའི་སྲུང་སྐྱོབ་སྲོག་ཆགས་ཁྲུང་ཁྲུང་སྐེ་ནག་གི་གྲངས་ཚད་རིམ་བཞིན་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། ཁྲུང་ཁྲུང་སྐེ་ནག་ནི་ས་མཐོའི་དམིགས་བསལ་གྱི་བྱ་རིགས་ཞིག་དང་འཛམ་གླིང་ཐོག་རིགས་རྒྱུད་སྟོང་ལ་ཉེ་བའི་སྲོག་ཆགས་ཞིག་ཡིན་ལ་སྔར་ནས་ད་བར་བོད་རིགས་མི་དམངས་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་ཞེན་བྱེད་སའི་བྱ་རིགས་ཞིག་ཡིན་པས༼གངས་ལྗོངས་ཀྱི་ལྷ་བྱ༽ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། མིག་སྔར། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ཁྲུང་ཁྲུང་སྐེ་ནག་གི་བསྡོམས་གྲངས ༨༠༠༠ ཡན་ཡོད་པ་དང་གོ་ལ་ཧྲིལ་བོའི་བསྡོམས་གྲངས་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ ༨༠ ཡན་ཟིན་གྱི་ཡོད་པ་རེད།༼ ཤིན་ཧྭ་དྲ་བ་ལས་བཏུས།༽ 


ཐ་སྙད་ལ་དཔྱད་པ།

      སྲིད་པའི་ཆུ་ཆེན་ཡར་ཆབ་གཙང་བོ་འདི་ནི་བོད་ཡུལ་ས་མཐོའི་ཐོག་ནས་འབབ་པའི་ཆུ་བོ་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན་ལ། བོད་མི་རིགས་འབྱུང་འཕེལ་དང་། འཚོ་གནས། གསོ་སྐྱོང་བཅས་ཀྱི་བྱམས་ལྡན་སྐྱེད་མ་འབའ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། གངས་ཅན་སཱ་ལའི་སྨན་ལྗོངས་འདི་ཉིད་ཀྱི་སྣོད་བཅུད་ཡོད་དོ་ཅོག་གི་ཚེ་སྲོག་གམ། ཡང་ན་འགྱུར་བ་མེད་པའི་མཚོན་རྟགས་ལྟ་བུ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོ་འདིའི་གཏམ་རྒྱུད་ནི་བོན་གྱི་གནའ་རབས་སྲིད་པའི་ཆགས་རབས་སམ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེའི་འཁྲུངས་རབས་དང་། དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་གྱི་རིག་བྱེད་གཏམ་རྒྱུད། བོད་དུ་ནང་བསྟན་དར་ཚུན་གྱི་བཤད་རྒྱུན་སོགས་ལས་གངས་ཏེ་སིའམ་མཚོ་མ་ཕམ་དང་འབྲེལ་བའི་རང་རང་གི་འདོད་ཚུལ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་རྒྱས་པར་བཤད་ཡོད་པ་སོ་སོའི་གཞུང་ལ་གསལ་བ་ལྟར་འདིར་བསྐྱར་དུ་སྤྲོ་བའི་དགོས་པ་མ་མཆིས་ཤིང་། འདི་གར་ད་ལམ་གླེང་བའི་བརྗོད་གཞི་གཙོ་བོ་ནི་དུས་ཕྱིས་སྲིད་པའི་ཆུ་ཀླུང་དེ་ལ་ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ༼ཡར་ཀླུང་གཙང་བོ༽ཞེས་གྲགས་པའི་མཚན་ལྡན་གྱི་ཐ་སྙད་འདི་ཇི་ལྟར་ཆགས་པ་དང་།  དེའི་གོ་དོན་གང་ཡིན་པ་བཅས་ལ་དཔྱད་ཞིབ་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན། འོན་ཀྱང་གོང་གསལ་གཏམ་རྒྱུད་དེ་དག་གི་ནང་ཐ་སྙད་དེ་མ་གསལ་བ་མ་ཟད།  དེ་མིན་ཡིག་ཆ་གཞན་ལས་བཤད་པའང་ཐོས་ཆུང་བདག་གི་དབང་བོའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་མོད། ཉེ་རབས་སུ་གསར་བསྒྲིགས་གནང་བའི༼བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ༽ཞེས་བྱ་བའི་ནང་། ༼ཡར་ཀླུངས༽གཙང་བོ། བོད་དུ་ཡོད་པའི་གཙང་བོ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་གི་མིང་། གཙང་བོ་དེ་མངའ་རིས་ས་ཁུལ་ཁོངས་སྤུ་ཧྲེང་རྫོང་གི་མཚོ་མ་ཕམ་ཤར་རྒྱུད་ནས་འབབ་ཅིང་།  གཙང་བོ་དེའི་སྟོད་རྒྱུད་ལ་རྟ་མཆོག་ཁ་འབབ་ཟེར།  དེ་ནས་གཙང་གི་ས་ཆ་བརྒྱུད་ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ་ཁོངས་སྣེ་གདོང་རྫོང་གི་ཡར་ཀླུངས་ཡུལ་དུ་འབབ་སྐབས་ཡར་ཀླུངས་གཙང་བོ་ཟེར། དེ་ནས་མུ་མཐུད་ཀྱིས་ཤར་ཕྱོགས་སུ་བབ་སྟེ། ཀོང་པོ་ཉིང་ཁྲི་ས་ཁུལ་ཁོངས་མེ་ཏོག་རྫོང་གི་ཉེ་འདབས་ནས་ཁ་ལྷོ་ཕྱོགས་ལ་གཏད་ནས་ཧིན་རྡུ་དང་། བྷང་ག་ལ་བརྒྱུད་ཧིན་རྡུ་རྒྱ་མཚོར་འབབ་གྱིན་ཡོད། གཙང་བོ་འདིའི་རྒྱུད་ཀྱི་བོད་ཡུལ་ས་ཁུལ་ཁག་ལ་ཐོན་ཁུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་གནམ་གཤིས་ཡག་པོ་ཡོད་པས། བོད་ཀྱི་མི་རིགས་ཐོག་མར་ས་ཁུལ་དེ་ནས་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བ་དང་། གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནས་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་བར་གྱི་སྲིད་དོན་ལྟེ་གནས་ཤིག་རེད༽ཅེས་གསལ་བ་ཕར་བལྟ་དུས་འགྲེལ་བཤད་ཁ་གསལ་ལ་རྒྱས་བསྡུས་རན་ཙམ་ལྟ་བུ་ཞིག་མཛད་འདུག་སྙམ་པ་བྱུང་རུང་། ཞིབ་ཏུ་བསམ་སྐབས་སྲིད་པའི་ཆུ་ཀླུང་དེ་ཉིད༼ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ་ཁོངས་སྣེ་གདོང་རྫོང་གི་ཡར་ཀླུངས་ཡུལ་དུ་འབབ་སྐབས་ཡར་ཀླུངས་གཙང་བོ་ཟེར༽ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་དེ་ལ་རྨོངས་རྟུལ་ཁོ་བོས་བསམ་གཞིག་ཇི་ཙམ་བགྱིས་ནའང་།  སྔར་གྱི་གཏམ་དཔེ་ལ༼འདྲ་བོ་ཡོད་ཀྱང་། འགྲིག་པོ་མི་འདུག༽ཟེར་བ་ལྟར་མི་རྣམས་ཀྱི་བློ་དོགས་ཆོད་ཐུབ་པའི་ངེས་ཤེས་འདྲོངས་པོའི་ངོས་འཛིན་ཞིག་གང་ལྟར་རྙེད་མ་སོང་།  དེ་ཡང་གཅིག་ནས་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ནང༼ཡར་ཀླུངས་གཙང་བོ༽ཞེས་པའི་མིང་དེ་ལྷོ་ཁ་ཁུལ་གྱི་ཡུལ་ཡར་ལུང་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོགས་པ་ཡིན་ཚུལ་དེ་ཚད་ལྡན་ཡིན་རིགས་གང་ཞིག་ལས་འབྱུང་བའི་ལུང་ཁུངས་གསལ་སྟོན་གནང་མེད་པ་དང་།   གཉིས་ནས་ཚིག་མཛོད་དེའི་ནང༼གཙང་བོ་དེའི་སྟོད་རྒྱུད་ལ་རྟ་མཆོག་ཁ་འབབ་ཟེར། དེ་ནས་གཙང་གི་ས་ཆ་བརྒྱུད་ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ་ཁོངས་སྣེ་གདོང་རྫོང་གི་ཡར་ལུང་ཡུལ་དུ་འབབ་སྐབས་ཡར་ཀླུངས་གཙང་བོ་ཟེར༽ཞེས་གསལ་བ་བཞིན་ཡར་ཀླུང་གཙང་བོ་དེ་ཡར་ལུང་ཡུལ་དུ་བབས་སྐབས་ཀྱི་མིང་ཙམ་ཞིག་ཡིན་ན། དེ་མན་ཆད་ཀྱི་གཙང་བོ་དེའི་མིང་ལ་གང་ཞིག་བརྗོད་དགོས་པ་སོགས་མི་རྣམས་འཕྱང་མོའི་དྲ་བར་ཚུད་པའི་དོགས་གཞི་དུ་མ་ཞིག་མི་སྐྱེ་བ་ག་ལ་སྲིད། དེས་ན་རང་རེའི་འཛམ་གླིང་ཡང་རྩེར་གནས་པའི་ཕ་ཡུལ་ལམ། ཡང་ན་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་མཚོན་རྟགས་ཡ་གྱལ་འདི་ལྟ་བུའི་མིང་གི་འབྱུང་ཁུངས་སམ་གོ་དོན་གང་ཡིན་པའི་བཤད་ཚུལ་ཐད། མ་དག་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་འགྱུར་གཞིའི་རིགས་ཆགས་ཉེན་ཡོད་དེ་དཔེར་ན་ཉེ་ཆར༼བོད་ལྗོངས་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར༽ཐོག ལྷོ་ཁའི་ཟངས་རི་རྫོང་གི་རྡོ་ཀ་མ་རུ་ལས་སྣོན་བཟོ་གྲྭ་བཙུགས་པའི་གནས་ཚུལ་ནང༼ཡར་ལུང་གཙང་བོའི་འགྲམ་ངོགས་སུ་ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ་གྱི་རྡོ་ཀ་མ་རུ་དང་འཛེང་རྡོའི་རྡོ་ལེབ་ལས་སྣོན་བཟོ་གྲྭ༽ཞེས་གསར་དུ་ཐོན་འགོ་ཚུགས་པ་སོགས་མི་རབས་རྗེས་མ་རྣམས་འཁྱོག་ལམ་དུ་འཕྱན་སྲིད་པ་མ་ཟད། འཛམ་གླིང་ཐོག་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་གི་བྱ་གཞག་ཁྲོད་དུའང་ཤུགས་རྐྱེན་བཟོ་སྲིད་སྟབས། རང་རེས་རྩ་བའི་ཐ་སྙད་འབྱུང་གཞིར་ལུང་རིགས་ཀྱི་རྒྱབ་རྟེན་ངེས་རྙེད་མ་བྱུང་བའི་རིགས་ལ་འདི་ཡིན་ཁ་ཚོན་གཅོད་པ་སྔ་དྲགས་རྒྱུ་མེད་པར་བཤད་ཚུལ་དང་རྒྱུ་མཚན་འདྲ་མིན་རྣམས་བརྟག་དཔྱད་ཞིབ་འཇུག་གི་ས་བོན་དུ་བཏོན་ཏེ།   ཐུན་མོང་ཐོག་དཔྱད་བསྡུར་བགྲོ་གླེང་དང་འཚོལ་ཞིབ་དགོས་པ་གལ་ཧ་ཅང་ཆེ་བར་བརྟེན་དེའི་སྐོར་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐོག་མའི་བསམ་ཚུལ་འགའ་ཞིག་དཔྱད་གཞི་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་ཆར་དམིགས་ནས་ཟོལ་མེད་ཀྱིས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། དང་ཐོག་རང་ཅག་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་གདོད་མའི་ཕ་ཡུལ་དུ་གྲགས་པའི་ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ་གྱི་ཡར་ལུང་ཞེས་པའི་ཡུལ་མིང་དེ་ལ་ཡར་ལུང་དང་ཡར་ལུངས།  ཡར་ཀླུང་ངམ་ཡར་ཀླུངས་བཅས་འབྲི་སྲོལ་མི་འདྲ་བ་བཞི་ཙམ་མཆིས་པ་དེ་དག་གི་ནང་ནས་གང་ཞིག་ཡང་དག་པ་ཡིན་པའི་ཐད་ལ་དབྱེ་ཞིབ་ཅིག་བྱེད་དགོས་འདུག་སྙམ། གང་ཡིན་ཞེ་ན་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གི་གཞུང་ལུགས་ལྟར་ན་ཀླུང་དང་ལུང་གཉིས་ཀ་རི་སྒང་མ་ཡིན་པའི་གཤོང་སའམ། ཡང་ན་རི་གཉིས་དབར་གྱི་གཞུང་ས་ཡངས་པ་ལ་གོ་བ་འདྲ་མཚུངས་ཡིན་པའི་བཞེད་སྲོལ་ཞིག་མཆིས་མོད། འོན་ཀྱང་དག་ཡིག་ལ་ལའི་ནང༼ཀླུང་། ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོ་སྐྱིད་ཆུ་ལྟ་བུ༽ཞེས་དང་ཡང༼ཀླུང་། ཆུ་བོ་ཆེན་པོའི་མིང་སྟེ།  ཆུ་ཀླུང་།  རི་ཀླུང་ཞེས་པ་ལྟ་བུ༽ཞེས་འཁོད་པ་སོགས་ཀླུང་ནི་གཙོ་བོ་འབབ་ཆུ་ཆེན་པོའི་མིང་ལ་གྲགས་པ་དེའི་ཆ་ནས་བཤད་ན། ལུང་ཞེས་པ་ནི་ལུང་བ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བསྡུས་ཚིག་ཡིན་སྟབས་དེ་ཆུ་བོར་འཇུག་ཐབས་ནམ་ཡང་མེད་པས་དེ་གཉིས་ཀྱི་གོ་དོན་ལ་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་གོར་མ་ཆག དེར་བརྟེན་འདིར༼ཡར༽གྱི་ཚིག་གྲོགས་དེ་ཡང་སྙིང༼ལུང༽ངམ༼ལུངས༽གང་ཡིན་དང་། ཡང་ན༼ཀླུང༽ངམ༼ཀླུངས༽གང་ཡིན་ཞིབ་འཇུག་ཅིག་མི་བྱེད་ཀ་མེད་དུ་གྱུར།  དེ་ཡང་སྲིད་པའི་ས་མིང་དང་ཆུ་མིང་དེ་དག་ལ་དཔྱོད་སྐབས་གཙོ་བོ་གནའ་དུས་དང་སྔ་རབས་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་འབའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་རྒྱུ་ལས། བྱེད་ཐབས་ལྷག་པོ་གཞན་མ་མཆིས་པར་བརྟེན་ཡར་ལུང་གི་ཡུལ་མིང་སྐོར་གསལ་བའི་ཡིག་རྙིང་ཁག་གཅིག་ལ་བལྟ་ཞིབ་ཞུས་པ་གཤམ་གསལ། ༡. བོད་ཀྱི་གནའ་རབས་རིག་གནས་དང་ལོ་རྒྱུས་མཐའ་དག་གི་ཁུངས་འཛིན་ས་ཡང་དག་རྩོད་མེད་འབའ་ཞིག་ཏུ་བརྩི་བའི་བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་དུས་རབས་དེ་རང་གི་མིས་བྲིས་པའི་ཡི་གེ་སྟེ། སྐབས་དེའི་རྡོ་རིང་ཁག་དང་བྲག་བརྐོས་ཡི་གེ དེ་བཞིན་ལྕགས་རིགས་ལུགས་མའི་དྲིལ་བུ་སོགས་ཀྱི་ཐོག་འཁོད་པའི་ཡི་གེ་སོགས་བདག་གི་འདྲེན་བྱེད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་རིགས་ནང་། མུ་འགོད། ༼ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་དྲ་བ་ལས་བཏུས།༽